Lễ hội Tháp Bà Ponagar ở tỉnh Khánh Hòa còn gọi là Lễ hội Thiên Y A Na Thánh Mẫu hay Lễ vía Bà là di sản văn hoá phi vật thể, thuộc loại hình Lễ hội truyền thống, đã được Bộ trưởng Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục di sản văn hoá phi vật thể quốc gia (năm 2012)

Lễ hội Tháp Bà diễn ra hàng năm tại di tích lịch sử – văn hóa quốc gia Tháp Bà Pônagar, trên đồi Cù Lao, thuộc phường Vĩnh Phước, thành phố Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa. Ngoài người Chăm ở Ninh Thuận, Bình Thuận tham gia lễ hội, còn có sự tham gia của người Kinh (Việt) và một số dân tộc thiểu số khác ở các tỉnh thuộc khu vực miền Trung và Tây Nguyên: Đà Nẵng, Quảng Nam, Phú Yên, Đắc Lắc, Gia Lai, Lâm Đồng, Thừa Thiên – Huế …
Nữ thần Pônagar là Mẹ xứ sở của người Chăm, có tên gọi đầy đủ là Yang Pô Inư Nagar. Vốn mang trong mình tâm thức thờ Mẫu, khi người Việt vào sinh sống ở vùng đất Khánh Hòa (khoảng năm 1653) đã “tiếp biến” tín ngưỡng này và gọi là Thiên Y A Na Thánh Mẫu. Các truyền thuyết về Thiên Y A Na Thánh Mẫu đã được ông Phan Thanh Giản, một vị quan Thượng thư bộ Lễ dưới triều Nguyễn ghi chép, tổng hợp, biên soạn và cho khắc bia dựng vào năm 1856 ở tại di tích Tháp Bà Pônagar. Các vua triều Nguyễn đã ban các sắc phong cho Thiên Y Thánh Mẫu là Thượng đẳng thần (dsvh.gov.vn)

_EB0A0981_EB0A0984

Khu di tích tháp Bà ở Nha Trang, nơi diễn ra lễ hội Tháp Bà hàng năm, chính là điểm hội tụ các giá trị truyền thống của qúa trình giao lưu văn hóa Việt – Chăm trong lịch sử. Mỗi dịp lễ hội là một cơ hội để bà con trở về với cội nguồn, giáo dục thế hệ trẻ biết sống có đạo lý, góp phần bồi đắp những truyền thống văn hóa tốt đẹp cho các thế hệ. Lễ hội là biểu tượng của sự đoàn kết dân tộc, góp phần làm nên các yếu tố cố kết cộng đồng của các dân tộc Việt Nam trên dải đất miền Trung.

Đây cũng là dịp người Chăm tụ họp và thờ cúng cũng như ban phước lành cho mọi người

_EB0A0904 _EB0A0892

Chỉ có những thầy cúng mới quấn khăn và mỗi màu khăn là mỗi loại thầy cúng khác nhau

_EB0A0928 _EB0A0910

Một dạng coi bói của thầy cúng người chăm qua hình dạng khi đập vỡ quả trứng gà

_EB0A0957 _EB0A0961 _EB0A0964

Sau khi thầy làm phép thì chia nhau chai nước thánh (tui nghĩ vậy) để rửa mặt hoặc thoa lên người để lấy may

_EB0A0968 _EB0A0973 _EB0A0974 _EB0A0978

Bên cạnh các hoạt động của cộng đồng người Chăm thì còn có hoạt động của các đoàn tín ngưỡng múa dâng lễ lên Thánh mẫu

_EB0A0871 _EB0A0878 _EB0A0874 _EB0A0873

Lễ hội kéo dài từ 20 đến 23 tháng 3 hàng năm và kéo dài suốt đêm

_EB0A1000 _EB0A0997 _EB0A0994 _EB0A0991

Và cộng đồng người Chăm sẽ sinh hoạt chủ yếu vào ban đêm

_EB0A1006 _EB0A1012 _EB0A1013 _EB0A1031